TS. Nguyễn Văn Minh, TS. Lê Hồng Phúc, ThS. Hoàng Vũ Minh, ThS. Võ Khắc Tráng, ThS. Nguyễn Hoàng Lân, BS.Nguyễn Anh Quốc Tài

Tái tạo hoàn hảo đường nét khuôn mặt và khôi phục chức năng ăn nhai cho bệnh nhân u xương hàm dưới phức tạp nhờ sự phối hợp đa chuyên cùng công nghệ phẫu thuật mô mỏng.

Xương hàm dưới không chỉ đóng vai trò then chốt trong hệ thống ăn nhai, nuốt và phát âm, mà còn là khung đỡ quyết định cấu trúc thẩm mỹ tầng mặt dưới. Khuyết hổng xương hàm dưới do tổn thương u lành tính tiến triển (như u nguyên bào men - Ameloblastoma), ung thư hoặc chấn thương phức tạp luôn là một trong những bài toán hóc búa và chuẩn mực khắt khe nhất đối với các phẫu thuật viên tạo hình vi phẫu.

Trước đây, kỹ thuật ghép vạt xương mác tự do (Free Fibular Flap - FFF) truyền thống phụ thuộc nhiều vào việc uốn nắn xương thủ công và ước lượng mắt thường ngay tại bàn mổ. Điều này kéo dài thời gian thiếu máu của vạt ghép, gia tăng nguy cơ sai lệch khớp cắn cũng như ảnh hưởng đến tính cân đối thẩm mỹ của khuôn mặt sau mổ.

Nhằm giải quyết triệt để các thách thức này, Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Huế đã triển khai thành công kỹ thuật: TÁI TẠO XƯƠNG HÀM DƯỚI BẰNG VẠT XƯƠNG MÁC VI PHẪU CÁ NHÂN HÓA ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ MÔ PHỎNG 3D.

Vừa qua, Bệnh viện đã tiếp nhận trường hợp bệnh nhân nam (14 tuổi) vào viện trong tình trạng biến dạng mặt do khối gồ góc hàm dưới bên phải. Qua thăm khám lâm sàng, cận lâm sàng, bệnh nhân được chẩn đoán mắc U nguyên bào men xương hàm dưới.

Trước một ca bệnh trẻ tuổi yêu cầu cần phải điều trị triệt để u và đảm bảo tính thẩm mỹ, chức năng dài lâu, Hội đồng Hội chẩn Đa chuyên khoa (Multidisciplinary Tumor Board - MTB) đã thống nhất kế hoạch phẫu thuật 1 thì toàn diện:

 - Phẫu thuật cắt bỏ rộng rãi đoạn xương hàm dưới chứa khối u, đảm bảo diện cắt âm tính tuyệt đối.

 - Tái tạo khuyết hổng ngay trong mổ bằng vạt xương mác tự do (FFF).

 - Ứng dụng công nghệ In 3D số hóa để chế tạo máng hướng dẫn phẫu thuật và định hình sẵn nẹp vis kết hợp xương.

Ca phẫu thuật được phối hợp nhịp nhàng giữa hai chuyên khoa:

 - Ekip Răng Hàm Mặt: Do TS BS Nguyễn Văn Minh phụ trách tiến hành phẫu tích bộc lộ, kiểm soát diện cắt an toàn triệt để u xương hàm và bộc lộ hệ mạch nhận vùng cổ (động mạch mặt, tĩnh mạch cảnh).

 - Ekip Phẫu thuật Tạo hình Vi phẫu – Thẩm mỹ: Do TS.BS. Lê Hồng Phúc trực tiếp bộc lộ vạt xương mác kèm vạt da (được định vị chuẩn xác trước mổ qua siêu âm Doppler mạch máu), tiến hành phẫu tích cuống mạch mác, gọt uốn xương theo khung 3D và thực hiện kỹ thuật nối mạch máu vi phẫu dưới kính hiển vi.

Sự thành công của ca mổ đến từ quy trình chuẩn bị tỉ mỉ, khoa học qua 3 giai đoạn:

Lập kế hoạch phẫu thuật ảo trước mổ

Dựa trên dữ liệu CT Scanner độ phân giải cao, cùng hệ thống scan trong miệng các bác sĩ dựng mô hình 3D toàn bộ xương hàm và khối u. Vùng cắt xương hàm được tính toán chính xác trên máy tính. Đồng thời, phẫu thuật viên tiến hành đo đạc, mô phỏng vị trí và kích thước từng đoạn xương mác cần lấy để ghép vừa vặn vào khuyết hổng.

Chế tạo Máng hướng dẫn 3D & Định hình trước Nẹp Vis

Từ bản thiết kế ảo, máng hướng dẫn cắt xương (Surgical Guide) được in 3D bằng chất liệu sinh học an toàn. Nẹp Titanium kết hợp xương cũng được phẫu thuật viên uốn tạo hình chuẩn xác theo mô hình xương 3D ngay trước khi ca mổ bắt đầu.

Hình 1 & Hình 2: Mô phỏng diện cắt u trên dựng hình 3D

Hình 3 và hình 4: Thiết kế chiều dài và máng diện cắt trên xương mác

Máng hướng dẫn in 3D giúp ekip cắt xương hàm và xương mác nhanh chóng cùng độ chính xác cao.

Các đoạn xương mác được ráp nối khít sát và cố định chắc chắn bằng nẹp vis đã uốn sẵn.

Cuối cùng, kỹ thuật vi phẫu nối động/tĩnh mạch mác với mạch máu vùng cổ được thực hiện để tái nuôi dưỡng vạt xương ghép.

Hình 5. Kết quả Xquang tức thì sau phẫu thuật cho thấy sự cân xứng trong tái tạo lại đường viên khuôn mặt cho bệnh nhân

Kết quả hậu phẫu: Sau 05 ngày điều trị, hình ảnh X-quang kiểm tra cho thấy phần xương mác ghép cân xứng hoàn hảo với đường cong xương hàm dưới. Vạt da ghép hồng ấm, tưới máu vi tuần hoàn tốt, diễn tiến vết mổ khô. Bệnh nhân hồi phục ổn định, các chức năng khuôn mặt được bảo tồn tối đa.

Hình 6. Hình ảnh phim Panorama trước và sau phẫu thuật

Việc ứng dụng thường quy công nghệ In 3D trong phẫu thuật tại Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Huế khẳng định việc tiếp cận các kỹ thuật y khoa hiện đại. Kỹ thuật này không chỉ mang lại kết quả điều trị tối ưu, rút ngắn thời gian nằm viện mà còn mở ra hy vọng mới cho nhiều bệnh nhân mắc các tổn thương khuyết hổng xương vùng hàm mặt phức tạp.

Hình 7: Bên phải: Khối u kèm một phần xương hàm dưới phải được lấy ra, diện cắt cách 1cm từ rìa u. Bên trái: Đoạn cương mác kèm cuống mạch nuôi được lấy, tạo hình và đặt theo nẹp đã được uốn sẵn 

BỆNH VIỆN TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC HUẾ - Đồng hành cùng sức khỏe và nét đẹp hoàn hảo của bạn